“As në shkollë, as në punë"
A mund t’i ndihmojë teknologjia dhe orientimi në karrierë të rinjtë të gjejnë rrugën e tyre?

Zgjedhjet që një i ri bën për arsimin dhe karrierën nuk përcaktohen vetëm nga notat apo nga profesioni që është më popullor në një moment të caktuar. Ato varen nga njohja e vetes, informacioni që ka në dispozicion, mundësitë reale të tregut dhe mbështetja që merr nga familja, shkolla dhe këshilluesit.
Të dhënat e fundit tregojnë se Shqipëria përballet me një sfidë serioze. Sipas të dhënave të INSTAT, të raportuara nga revista Monitor, në vitin 2025 rreth 20,1% e të rinjve të grup-moshës 15–29 vjeç nuk ishin as në punë, as në arsim dhe as në formim profesional. Kjo normë është pothuajse dyfish më e lartë se mesatarja e Bashkimit Europian.
Pas kësaj shifre qëndrojnë histori të ndryshme: të rinj që kërkojnë punë, të rinj që janë dekurajuar, të rinj të angazhuar në përgjegjësi familjare, por edhe shumë të tjerë që nuk kanë arritur të gjejnë një rrugë të qartë drejt arsimit, aftësimit apo punësimit. Problemi nuk është vetëm mungesa e vendeve të punës. Në Shqipëri vazhdon të ekzistojë një hendek ndërmjet asaj që mësohet në shkollë, zgjedhjeve që bëjnë të rinjtë dhe aftësive që kërkon tregu i punës.
Pikërisht këtu orientimi i hershëm dhe gjithëpërfshirës në karrierë nëpërmjet teknologjisë mund të bëjë ndryshimin.
Një i ri duhet të ndihmohet të kuptojë jo vetëm se çfarë profesioni dëshiron, por edhe:
cilat janë interesat, aftësitë dhe pikat e tij të forta;
cilat programe studimi dhe rrugë profesionale përputhen me profilin e tij;
çfarë aftësish kërkojnë sektorët në zhvillim;
cilat janë kostot dhe mundësitë reale të studimit;
çfarë alternativash ekzistojnë përtej universitetit tradicional;
si mund të fitojë përvojë përmes kurseve, praktikave, vullnetarizmit apo sipërmarrjes.
Orientimi në karrierë nuk duhet të jetë një bisedë e vetme në fund të shkollës së mesme. Ai duhet të jetë një proces që fillon herët, përditësohet vazhdimisht dhe e ndihmon të riun të lidhë talentet dhe aspiratat e veta me realitetin ekonomik dhe shoqëror.
Një zgjidhje e krijuar duke njohur realitetin shqiptar
Avenirs EdTech është një startup shqiptar i edukimit dhe orientimit në karrierë, i krijuar për t’i ndihmuar të rinjtë të marrin vendime më të informuara për të ardhmen e tyre.
Platforma kombinon profilin personal të nxënësit, rezultatet akademike, interesat, aftësitë, mënyrën e të nxënit dhe aspiratat, me informacione mbi programet e studimit, aftësitë e kërkuara, zhvillimet teknologjike dhe tendencat e tregut të punës. Qëllimi është që rekomandimet të mos jenë vetëm të personalizuara, por edhe të lidhura me mundësitë aktuale dhe të ardhshme.
Avantazhi i një platforme të zhvilluar në Shqipëri është njohja më e afërt e kontekstit lokal: mënyra se si familjet marrin vendime, kufizimet financiare, zhvillimet në sistemin arsimor, tendencat e emigrimit dhe ndryshimet që po ndodhin në ekonominë shqiptare dhe rajonale.
Teknologjia, megjithatë, nuk duhet të zëvendësojë prindërit, mësuesit apo këshilluesit. Ajo duhet t’i pajisë ata me informacion më të mirë dhe t’i ndihmojë të zhvillojnë biseda më të dobishme me të rinjtë.
Një platformë e vetme nuk mund ta zgjidhë papunësinë e të rinjve apo problemet strukturore të arsimit. Por mund të ndihmojë që më pak të rinj të zgjedhin pa informacion, të braktisin rrugën e nisur apo të përfundojnë në një profesion që nuk lidhet me aftësitë dhe potencialin e tyre.
E ardhmja e të rinjve nuk ndërtohet me hamendësime. Ajo ndërtohet duke u dhënë atyre informacion, orientim, aftësi dhe besim për të bërë zgjedhje më të mira.
Sepse kur një i ri gjen drejtimin e duhur, përfiton jo vetëm ai, por edhe familja, ekonomia dhe shoqëria.