Si të zbulosh interesat, aftësitë dhe profesionet që të përshtaten?

Nuk e di se në çfarë jam i mirë
Shumë të rinj mendojnë se të tjerët e kanë kuptuar tashmë se çfarë duan të bëjnë me jetën e tyre. Në realitet, shumë nxënës nuk janë të sigurt.
Dikush mund të ketë rezultate të mira në shkollë, por të mos dijë cilën degë të zgjedhë. Dikush tjetër mund të ketë shumë interesa dhe ta ketë të vështirë të vendosë mes tyre. Ka edhe nxënës që besojnë se nuk kanë ndonjë talent të veçantë.
Zbulimi i drejtimit profesional nuk fillon gjithmonë me një pasion të madh. Shpesh fillon duke vëzhguar veten në situata të zakonshme.
Si mund t’i dalloj interesat e mia?
Interesi nuk është vetëm një hobi. Ai mund të shfaqet në mënyrën se si e përdor kohën, pyetjet që bën, videot që shikon ose problemet që të tërheqin. Mendo për aktivitetet ku humbet ndjesinë e kohës.
A të pëlqen:
të shpjegosh gjëra?
të organizosh aktivitete?
të krijosh imazhe ose video?
të riparosh pajisje?
të punosh me numra?
të kujdesesh për njerëz ose kafshë?
të argumentosh dhe të debatosh?
të analizosh se përse ndodh diçka?
Interesat nuk kanë gjithmonë emrin e një profesioni. Pëlqimi për lojërat elektronike mund të lidhet me dizajnin, programimin, tregimin e historive, analizën e të dhënave ose marketingun. Interesi për sportin mund të çojë jo vetëm drejt profesionit të sportistit, por edhe drejt fizioterapisë, menaxhimit sportiv, gazetarisë, psikologjisë ose ushqyerjes.
Si ndryshojnë interesat nga aftësitë?
Interesi është ajo që të tërheq. Aftësia është diçka që mund ta bësh mirë ose që mund ta zhvillosh me ushtrime.
Mund të të pëlqejë fotografia, por ende të mos dish të përdorësh mirë një aparat. Interesi është aty; aftësia është në zhvillim.
Mund të jesh i mirë në matematikë, por të mos dëshirosh një profesion që përqendrohet te numrat. Aftësia ekziston, por interesi mund të jetë diku tjetër.
Zgjedhjet më të qëndrueshme zakonisht krijojnë një lidhje ndërmjet të dyjave.
Po nëse nuk mendoj se kam ndonjë pikë të fortë?
Pikat e forta nuk janë vetëm talentet që duken menjëherë. Disa nxënës bien në sy sepse flasin bukur, luajnë sport ose marrin nota të larta. Pikat e tjera të forta janë më pak të dukshme.
Mund të jesh personi që:
qetëson grupin kur ka konflikt;
dëgjon me durim;
kupton shpejt një problem praktik;
organizon detyrat;
mban premtimet;
përshtatet me ndryshimet;
kërkon informacion me kujdes;
nuk dorëzohet lehtë.
Këto aftësi kanë vlerë reale në arsim dhe në punë. Një mënyrë e mirë për t’i zbuluar është të pyesësh mësues, familjarë dhe shokë: “Kur mendon se jam në formën time më të mirë?”
Përgjigjet mund të nxjerrin në pah modele që vetë nuk i ke vënë re.
A janë testet e karrierës të besueshme?
Testet e interesit, personalitetit ose aftësive mund të jenë të dobishme kur përdoren si duhet.
Një test mund të ndihmojë për të:
organizuar mendimet;
identifikuar fusha të reja;
kuptuar preferencat e punës;
filluar një bisedë me prindin ose këshilluesin;
krahasuar alternativa.
Por testet kanë kufizime. Rezultati mund të ndikohet nga humori, mënyra si e kupton pyetjen ose ajo që mendon se duhet të përgjigjesh. Një test nuk duhet të jetë i vetmi burim mbi të cilin ndërtohet zgjedhja.
Pyetja e duhur nuk është: “Çfarë profesioni më dha testi?” Por: “Përse më sugjeroi këto fusha dhe a përputhen me përvojat e mia?”
Zbulo si të kuptosh interesat, pikat e forta dhe profesionet që mund të të përshtaten përpara zgjedhjes së universitetit.
Si mund t’i provoj profesionet pa pritur universitetin?
Nuk është e nevojshme të presësh deri në universitet për të kuptuar nëse një fushë të pëlqen.
Mund të provosh:
një kurs të shkurtër;
një projekt personal;
vullnetarizëm;
një klub shkolle;
një konkurs;
një ditë vëzhgimi në vendin e punës;
një bisedë me një profesionist;
një praktikë të shkurtër.
Një nxënës që mendon për psikologjinë mund të lexojë materiale hyrëse, të marrë pjesë në aktivitete sociale dhe të flasë me një psikolog. Një nxënës i interesuar për arkitekturën mund të provojë vizatimin teknik, modelimin 3D ose të studiojë mënyrën si ndërtohen hapësirat. Përvoja e vogël është më e vlefshme se imagjinata e pakontrolluar.
A duhet të zgjedh një profesion të vetëm?
Jo domosdoshmërisht. Në fazën e eksplorimit është më e dobishme të krijosh një grup drejtimesh.
Për shembull:
shëndetësi dhe mirëqenie;
teknologji dhe dizajn;
biznes dhe sipërmarrje;
komunikim dhe media;
mjedis dhe qëndrueshmëri.
Më pas, brenda secilës fushë mund të shohësh profesionet, programet e studimit dhe aftësitë e kërkuara. Kjo mënyrë është më realiste sesa përpjekja për të gjetur një profesion të vetëm “të përsosur”.
Si mund të ndihmojnë prindërit?
Prindi mund të vëzhgojë sjellje që nxënësi nuk i sheh vetë. Por duhet të ketë kujdes të mos ngatërrojë preferencat e veta me interesat e fëmijës.
Në vend që të thotë:
“Ti je i mirë në biologji, prandaj duhet të bëhesh mjek,”
mund të pyesë:
“Çfarë të pëlqen te biologjia dhe cilat fusha të tjera lidhen me të?”
Kjo e hap diskutimin në vend që ta mbyllë.
Si ndihmon Avenirs?
Avenirs ndërton një pamje më të plotë të nxënësit duke kombinuar rezultatet akademike me interesat, hobet, pikat e forta, preferencat e të mësuarit, sektorët e dëshiruar dhe përfytyrimin e karrierës ideale.
Për shembull, një nxënës mund të ketë:
interes për teknologjinë;
aftësi në komunikim;
dëshirë për të ndihmuar të tjerët;
preferencë për punën në grup.
Ky kombinim mund të hapë rrugë si teknologjia shëndetësore, dizajni i produkteve digjitale, menaxhimi i projekteve ose edukimi teknologjik.
Avenirs mund të paraqesë disa drejtime për t’u eksploruar, së bashku me mundësi studimi, zhvillimi aftësish, praktika dhe sektorë të ardhshëm.
Qëllimi nuk është të vendosë një etiketë mbi nxënësin. Qëllimi është ta ndihmojë të shohë më qartë mundësitë.
Nuk ke nevojë të lindësh duke ditur se çfarë do të bëhesh.
Interesat zbulohen duke provuar. Aftësitë zhvillohen duke praktikuar. Pikat e forta kuptohen më mirë përmes përvojës dhe reagimeve nga të tjerët.
Fillo me atë që të tërheq sot. Eksploroje me kujdes. Krahasoje me aftësitë që ke dhe me ato që je gati të zhvillosh.
#testinteresipërnxënës #zbulimiiaftësive #profesionetqëmëpërshtaten #orientimprofesional #zgjedhjaekarrierës